Orbán sonrası dönem için “tarihi fırsat” vurgusu
Uluslararası Basın Enstitüsü (IPI), MADDE 19 Avrupa, Avrupa Gazeteciler Federasyonu (EFJ) ve Avrupa Basın ve Medya Özgürlüğü Merkezi’nin (ECPMF) de aralarında bulunduğu Media Freedom Rapid Response (MFRR) ortakları, 12 Nisan’daki genel seçimlerin ardından yayımladıkları ortak açıklamada, Macaristan’da medya özgürlüğü açısından yeni bir dönemin kapısının aralandığını belirtti.
Açıklamada, Viktor Orbán liderliğindeki Fidesz partisinin 16 yıllık iktidarı süresince Macaristan’ın, Avrupa Birliği içinde medya özgürlüğünün en ağır biçimde gerilediği ülkelerden biri hâline geldiği belirtildi. Kuruluşlar, bu sürecin ardından ilk kez medya için “demokratik bir yeniden başlatma” fırsatının doğduğunu vurguladı.
Medya reformu demokratikleşmenin merkezinde olmalı
MFRR ortakları, medya özgürlüğünün yeniden inşasının yalnızca basın açısından değil, ülkenin genel demokratikleşme, şeffaflık ve hukukun üstünlüğü çabalarının da merkezinde yer alması gerektiğine dikkat çekti.
Açıklamada, basına yönelik sistematik baskıların, otokratik yönetişimi ve yolsuzluğu beslediği kaydedilirken; media reformlarının, Tisza hükümetinin daha Avrupa yanlısı bir gelecek vizyonunun temel yapı taşlarından biri olması gerektiği ifade edildi.
Bağımsız medya reformu çalışma grubu çağrısı
Kuruluşlar, bu dönüşümün sağlıklı ilerlemesi için parlamentoda bağımsız ve çok paydaşlı bir medya reformu çalışma grubu kurulması çağrısında bulundu. Bu grubun;
başlıklarını kapsayan kapsamlı bir reform stratejisi hazırlaması gerektiği belirtildi. Stratejinin; medya uzmanları, gazeteci örgütleri ve sivil toplumun aktif ve kapsayıcı katkısıyla oluşturulmasının önemi vurgulandı.
Öncelikli reform alanları sıralandı
Açıklamada öne çıkan reform başlıkları şöyle sıralandı:
-Medya çoğulculuğunun yeniden canlandırılması
-Medya yoğunlaşmasını sınırlayıcı yasal düzenlemeler
-Kamu medyasının bağımsızlığını garanti altına alacak yapısal reformlar
-Medya düzenleyici kurumların yeniden yapılandırılması
-Devlet reklamlarının siyasî baskı aracı olarak kullanılmasına son verilmesi
-Egemenlik Koruma Yasası ve Egemenlik Koruma Ofisi’nin kaldırılması
Buna ek olarak gazetecilere yönelik gözetim, casus yazılım kullanımı, karalama kampanyaları ve bilgiye erişim engellerine karşı hesap verebilirlik mekanizmalarının kurulması çağrısı yapıldı.
Seçim vaatleri için somut adım beklentisi
MFRR ortakları, Tisza Partisi’nin seçim manifestosunda kamu medyasının reformu, devlet propagandasına karşı mücadele ve kamu reklamlarına geçici moratoryum gibi olumlu taahhütler yer aldığını hatırlattı. Ancak bu vaatlerin hayata geçirilebilmesi için ayrıntılı, hukuki ve istişareye dayalı bir yol haritasına ihtiyaç olduğu vurgulandı.
“Zor ama gerekli bir süreç”
Açıklamada, Macaristan’da medya özgürlüğünün 15 yılı aşkın süredir sistematik biçimde aşındığına dikkat çekilirken, reform sürecinin kapsamlı ve zorlu olacağı ifade edildi. Tisza hükümetinin parlamentodaki anayasal çoğunluğuna rağmen, Fidesz döneminde şekillenen medya yapısını dönüştürürken ciddi engellerle karşılaşabileceği belirtildi.
Buna karşın reformların hukuka uygun, orantılı ve demokratik yollarla gerçekleştirilmesinin, hem bağımsız gazetecilik hem de Avrupa Birliği ile ilişkiler açısından hayati olduğu kaydedildi.
Açıklamada, “bu tarihi demokratik yeniden açılışın başında, MFRR ortakları medya reformlarının geliştirilmesini desteklemeye ve uluslararası standartlar ile AB çerçevelerine, özellikle Avrupa Medya Özgürlüğü Yasası (EMFA) doğrultusunda medya özgürlüğünün iyileştirilmesi için önerilerde bulunmaya hazırdır. Önümüzdeki aylarda, kuruluşlarımız yeni liderlik ve hükümet bakanlıklarıyla görüşmek üzere Budapeşte’yi ziyaret etmeyi ve önünüzdeki yol hakkında uzman görüşü sunmayı taahhüt etmektedir.” denildi
İmza:
Uluslararası Basın Enstitüsü (IPI)
MADDE 19 Avrupa
Avrupa Gazeteciler Federasyonu (EFJ)
Avrupa Basın ve Medya Özgürlüğü Merkezi (ECPMF)
Free Press Unlimited (FPU)
Osservatorio Balcani Caucaso Transeuropa (OBCT)
