Sınır Tanımayan Gazeteciler (Reporters Without Borders – RSF), yapay zekâ temelli görsel ve işitsel manipülasyon teknolojilerinin gazetecilere yönelik “küresel bir dezenformasyon ve taciz dalgası” oluşturduğunu ortaya koyan yeni bir analiz yayımladı. Rapora göre, son iki yılda dünya genelinde tespit edilen “deepfake” saldırılarının yüzde 74’ü kadın gazetecileri hedef aldı.
RSF, Aralık 2023 – Aralık 2025 döneminde 27 ülkede 100 gazetecinin sesinin veya görüntüsünün taklit edilerek sahte içeriklerde kullanıldığı vakayı belgeledi. Raporda, deepfake teknolojisinin dolandırıcılık ve itibarsızlaştırma kampanyalarından, fiziksel güvenlik tehditlerine ve cinsiyet temelli şiddet biçimlerine kadar uzanan geniş bir yelpazede zarar ürettiği vurgulandı.
Kadın gazetecilerin bu saldırılarda orantısız biçimde hedef alındığı, incelenen vakalarda kadın gazetecilere yönelik içeriklerin yüzde 13’ünün, kişileri aşağılamak ve küçük düşürmek amacıyla üretilmiş taciz içeriklerinden oluştuğu belirtildi.
Öne çıkan vakalar
RSF, Arjantinli gazeteci ve Futurock radyosunun kurucusu Julia Mengolini’nin, kendisine ait olduğu iddia edilen bir deepfake video ile saldırıya uğradığını kaydetti. Raporda, Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei’nin, gazetecinin tacizi durdurma girişimleriyle alay eden bir paylaşım yaparak bu kampanyayı körüklediği ve Mengolini’nin Başkan ve ekibi hakkında hukuki yollara başvurduğu ifade edildi.
Fransa’da gazeteci Salomé Saqué, bu tür saldırıların mesleki faaliyetler üzerindeki olumsuz etkisine dikkat çekerek, deepfake üretimi ve yayılmasının düzenlenmesine yönelik yasal ve politika temelli adımlar atılması çağrısında bulundu.
Siyasi manipülasyon ve dezenformasyon boyutu
Rapora göre deepfake videolar, siyasi alanda kamuoyunu manipüle etmek, dezenformasyon üretmek ve gazetecileri taraflı göstermek amacıyla sistematik biçimde kullanılıyor. Voice of America (VOA) muhabiri Cristina Caicedo Smit, Şubat 2025’te kendi sesi ve görüntüsü taklit edilerek hazırlanmış sahte videoların X platformunda yayıldığını tespit etti. Bu videolarda Smit’in sahte kopyası, ABD Başkanı Donald Trump ve Elon Musk’a saldırırken, Trump yönetiminin hedefindeki kurumlarından biri olan USAID’i savunuyordu. Gazeteci, olayın ardından güvenliğini sağlamak amacıyla çekim faaliyetlerine iki hafta süreyle ara verdiğini belirtti.
RSF, Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde Radio France Internationale (RFI) ve muhabirlerinin görüntülerinin, siyasi istikrarsızlık yaratmak amacıyla çalınarak deepfake videolarda kullanıldığını da aktardı. Rapora göre, Portekiz kanalı TV1’in sunucusu Pedro Benevides’in yüzü ve sesi, hükümetin ilaç endüstrisiyle işbirliği içinde aşı zorunluluğu getirdiği yönündeki asılsız bir iddiayı yayan sahte bir videoda kullanıldı. Benevides, videonun sahte olduğunu açıklamasına rağmen yanlış bilginin etkisinin sürdüğünü, bazı kullanıcıların “video sahte olabilir ama içerik gerçek” şeklinde yorumlar yaptığını ifade etti.
Platformların sorumluluğu
RSF raporu, sosyal medya platformlarının bu saldırılar karşısındaki tutumunu da eleştirel biçimde inceliyor. Bazı gazeteciler Meta’nın (Facebook ve Instagram) ilgili şikâyetlere nispeten hızlı yanıt verdiğini bildirirken, Julia Mengolini gibi mağdurların başvurularına yanıt alamadıkları ifade edildi. Raporda, kaldırıldığı düşünülen içeriklerin X gibi platformlarda kısa süre içinde yeniden dolaşıma girdiği ve bu durumun etkili bir içerik denetimi ve şeffaflık eksikliğine işaret ettiği vurgulandı.
