Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in talebi üzerine hazırlanan ve Brüksel’de kamuoyuyla paylaşılan bilirkişi raporu, 13 yaşından küçük çocukların sosyal medya platformlarına erişiminin AB genelinde sınırlandırılmasını önerdi. Rapor, özellikle TikTok, Instagram, Snapchat ve benzeri platformların çocukların ruhsal, sosyal ve bilişsel gelişimleri üzerindeki etkilerine dikkat çekerek, daha sıkı kurallara ihtiyaç duyulduğunu vurguluyor.
Uzmanlara göre 13 yaşından küçük çocuklar sosyal medya ve diğer dijital hizmetlere yalnızca ebeveyn gözetimi altında erişebilmelidir. Raporda ayrıca eğitim amaçlı kullanım için istisna öngörülüyor. Buna göre okullarda veya pedagojik faaliyetler kapsamında, belirli süre sınırlamaları ve denetim şartıyla bu yaş grubundaki çocukların dijital platformlardan yararlanmasına izin verilebilecek.
Raporu hazırlayan uzmanlardan, Ulm Üniversitesi Hastanesi Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Kliniği Direktörü Prof. Dr. Jörg Fegert, 13 yaşından itibaren çocukların yaşlarına uygun sosyal medya platformlarını kullanabilmesinin mümkün olduğunu belirtti. Ancak bunun için platformların standart güvenlik önlemlerini eksiksiz uygulaması gerektiğini ifade etti. Uzmanlar ayrıca AB genelinde belirlenecek asgari yaş sınırının üye ülkelerin daha yüksek yaş sınırları belirlemesine engel olmaması gerektiğini de savunuyor.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ise uzman raporunun dikkatle değerlendirileceğini ve tavsiyelerin yeni düzenleme çalışmalarında dikkate alınacağını açıkladı. Von der Leyen, farklı yaş grupları için kademeli erişim modellerinin de masada olduğunu belirterek, Komisyon’un yaz sonuna kadar AB genelinde uygulanabilecek yeni düzenleme teklifini hazırlamayı hedeflediğini söyledi. Uzun süredir çocukların çevrim içi ortamda daha güçlü korunmasını savunan Von der Leyen, sosyal medya kullanımına ilişkin daha katı kuralların gerekli olduğunun giderek daha açık hale geldiğini vurguladı.
Mevcut kurallar uygulansın
AB çapında bir düzenleme ihtiyacının temel nedeni, üye ülkelerin tek başlarına teknoloji şirketlerine teknik yükümlülükler getirmekte zorlanması. Örneğin Almanya, ulusal düzeyde yaş kısıtlaması getirse bile bu kurala uyulup uyulmadığını büyük ölçüde ebeveynlerin denetlemesi gerekiyor. Ancak Avrupa Komisyonu, dijital politika alanındaki yetkileri sayesinde TikTok, Instagram veya Snapchat gibi küresel platformlardan yaş doğrulama sistemlerini teknik olarak uygulamalarını talep edebiliyor.
Uzmanlar raporda, yeni düzenlemeler kadar mevcut kuralların etkin biçimde uygulanmasının da önemine dikkat çekiyor. Çünkü YouTube, TikTok, Instagram ve Snapchat gibi büyük platformlar hâlihazırda AB’nin Dijital Hizmetler Yasası (DSA) kapsamında faaliyet gösteriyor. DSA’nın 28. maddesi, çevrim içi platformları reşit olmayan kullanıcıları korumak için uygun ve orantılı önlemler almakla yükümlü kılıyor. Ayrıca bu şirketlerin kendi kullanım şartlarında da genellikle 13 yaş altındaki çocukların platformlara kayıt olamayacağı belirtiliyor.
Avrupa Komisyonu, sosyal medya şirketlerinden yalnızca yeni kurallara uyum sağlamalarını değil, mevcut yaş sınırlamalarını da etkin biçimde uygulamalarını talep ediyor. Bu kapsamda Facebook ve Instagram’ın sahibi Meta hakkında yürütülen soruşturma, AB’nin çocukların çevrim içi güvenliği konusundaki kararlılığının en somut örneklerinden biri olarak gösteriliyor. Yeni düzenleme hayata geçirildiği takdirde, sosyal medya şirketlerinin yaş doğrulama sistemlerini güçlendirmesi ve çocuk kullanıcıların korunmasına yönelik ek güvenlik önlemleri alması bekleniyor.
