İngilizce haber sitesi turkishminute.com’un Genel Yayın Editörü Fatma Zıbak, sürgün bir gazeteci olarak ülkeyi terk ettiği andan bugüne yaşadıklarını, sürgünde tekrar gazeteciliğe dönüşünü ve Türkiye’deki basın özgürlüğünün katledilişini Almanya’nın önemli gazetelerinden Der Tagesspiegel’e yazdı. İşte o yazıdan önemli kesitler
Aniden bir terörist
İstanbul’dan Münih’e uçağım inerken cep telefonumu açtığımda eski bir meslektaşımdan bir mesaj geldi. İki yaşındaki oğlumla birlikteydim ve ağustos ayında güneşli bir gündü. Benden önce Türkiye’den ayrılan ve Belçika’ya sığınan eski yazı işleri müdürüm, “Hey Fatma, yeniden yazmaya başlamak ister misin?” diye yazdı. Kaçışla ilgili karışık duygular içindeydim; ‘Üzüntü, korku, hayal kırıklığı, endişe ve acı’ ama aynı zamanda ailem için güvenli bir sığınak bulduğum için büyük bir rahatlama yaşadım. Eşim de benden iki gün önce Türkiye’den ayrılmıştı. Artık gecenin bir yarısı evimizin polis tarafından aranacağından ve küçük oğlumun gözü önünde tutuklanacağımızdan korkmuyordum.
Türkiye’den kaçabildiğim için üzgün de olsam mutluydum. 15 Temmuz 2016’da Türkiye’deki tartışmalı darbe girişimi, Türkiye’nin otokratik Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a kendisini eleştiren gazetecileri çökertmek için mükemmel bir fırsat sağladı. Muhalefeti susturmak ve otokratik bir rejim kurmak isteyen her lider gibi Erdoğan da önce demokratik ülkelerde dördüncü kuvvet olarak bilinen bağımsız medyadan kurtulması gerektiğini biliyordu.
O zamanlar Almanya’da bir evim veya yatacak gerçek bir yerim olmamasına rağmen, dizüstü bilgisayarım hala yanımdaydı ve eski meslektaşıma bir şeyler yazmayı sevdiğimi söyledim. Düzinelerce eski meslektaşımın sadece gazetecilik yaptığı için ve binlerce memurun uydurma terör ve darbe suçlamalarına karşı tartışmalı hükümet kararnameleriyle tasfiye edilmesi nedeniyle hapse atıldığını gördüm. Bu insanlar için yapabileceğim tek şeyin onlar hakkında yazmak ve bir zamanlar demokrasi ve İslam’ın bir arada yaşama modeli olarak görülen Türkiye’nin nasıl tek adam rejimine dönüştüğünü dünyaya anlatmak olduğunu anladım. Yazmak benim için bir nevi sığınaktı. Ülkemde hukuksuz bir şekilde hapsedilen ve ciddi insan hakları ihlallerine maruz kalan insanlar için bir şeyler yapmak beni rahatlattı.
Sürgündeki gazetecilik zorlukların yanı sıra birçok fırsatı da içinde barındırıyor. Bir gazeteci ülkesindeyken ne kadar bağımsız olmaya çalışsa, resmî ideolojiyi ve haberciliği sorgulamaya çalışsa da her zaman sınırlara saygı duymak ve bazen kendini sansürlemek zorunda kalabiliyor. Bununla birlikte, sürgündeki bir gazeteci olarak, kişinin kendi ülkesinin tartışmalı konulardaki resmi söylemini sorgulama ve yerel gazeteciler hükümeti üzmekten korktukları için gündeme getirilmeyen haberler hakkında yazma konusunda büyük bir özgürlüğü oluyor.
Sınır Tanımayan Gazeteciler Örgütüne göre, Türkiye’deki ulusal medyanın yüzde 90’ı hükümet yanlısı iş adamlarına ait ve resmi çizgide ilerliyor. Bağımsız olduğunu iddia eden birkaç medya kuruluşu var, ancak bunlar bile Türk hükümetini ve Erdoğan’ı eleştirmekten çekiniyorlar.
Örneğin, Türkiye’deki yaygın insan hakları ihlallerini, cezaevlerinde işkence ve kötü muameleyi kapsamlı bir şekilde haber yapan turkishminute.com ve Bold News Media gibi çeşitli medya platformlarını kuranlar sürgündeki Türk gazetecilerdi. Sürgün edilen bu gazeteciler olmasaydı, Türk halkı ve uluslararası toplum, Meriç Nehri’nde veya Ege Denizi’nde Türkiye’den lastik botlarla kaçmaya çalışan Türk ailelerini asla bilemezdi. Madalyalı polis müfettişi Mustafa Kabakçıoğlu‘nun trajedisinden habersizlerdi. Kabakçıoğlu, Ağustos 2020’de Türkiye’nin kuzeyindeki bir hapishane karantina hücresinde plastik bir sandalyede ölü bulundu.
Darbeden sonra Gülen hareketiyle bağları nedeniyle hapsedilen 34 yaşındaki İngilizce öğretmeni Halime Gülsu’nun trajik ölümünü de asla bilmeyebilirlerdi. Genç kadın, cezaevi yetkililerinin temel ilaçlarını vermemesi sebebiyle Nisan 2018’de Türkiye’nin güneyindeki bir hapishanede öldü. Ayrıca, darbe sonrası tasfiye sırasında annelerine cezaevine kadar eşlik eden yüzlerce çocuğu, hatta yeni doğanları hiç duymamış olabilirlerdi. Bu kurbanların tümü, başarısız darbenin arkasında olduğuna inanılan Gülen hareketiyle bağlantılı oldukları iddiasıyla Türk hükümeti tarafından terörizmle suçlandı. Ancak hareket, başarısız darbede herhangi bir rolü olduğunu şiddetle reddediyor.
Kendi ülkenizden ayrılmak ve yabancı bir ülkede yeni bir hayata başlamak zordur, ancak sürgünde bir gazeteci olarak çalışmak bana ve meslektaşlarımın çoğuna otokratik bir rejimin yanlış eylemlerine karşı sesimizi yükseltme fırsatı veriyor ve bize umut veriyor. Çalışmalarımız bir gün kendi ülkemizde demokrasiyi, hukukun üstünlüğünü ve medya özgürlüğünü geliştirmeye yardımcı olacaktır.
