D\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck interaktif dijital ansiklopedisi Wikipedia, Anayasa Mahkemesi (AYM) karar\u0131 sonras\u0131 yerel mahkemenin de bug\u00fcn olumlu karar almas\u0131n\u0131n ard\u0131ndanBilgi Teknolojileri ve \u0130leti\u015fim Kurumu\u2019nun itirazda bulunmamas\u0131 sonucu T\u00fcrkiye’de gece 22.30’da eri\u015fime a\u00e7\u0131ld\u0131<\/p>\n
Wikipedia Vakf\u0131 t\u00fczel ki\u015fili\u011fi ad\u0131na yap\u0131lan bireysel ba\u015fvuru \u00fczerine Anayasa Mahkemesi 26 Aral\u0131k 2019\u2019da, siteye eri\u015fim yasa\u011f\u0131n\u0131 \u201cifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ihlali\u201d olarak de\u011ferlendirdi. Resmi prosed\u00fcr uyar\u0131nca AYM\u2019nin karar\u0131 ayn\u0131 g\u00fcn kamuoyuna a\u00e7\u0131klanmas\u0131na ra\u011fmen Wikipedia, T\u00fcrkiye\u2019de halen eri\u015fime a\u00e7\u0131lmad\u0131.<\/p>\n
Yerel mahkeme ise, AYM\u2019nin gerek\u00e7eli karar\u0131n\u0131n Resmi Gazete\u2019de yay\u0131mlanmas\u0131n\u0131 beklemeyi uygun g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in s\u00fcre\u00e7 bug\u00fcne sarkt\u0131 ve gerek\u00e7eli karar\u0131, bug\u00fcn Resmi Gazete\u2019de yay\u0131mland\u0131. Bununla birlikte Wikipedia\u2019n\u0131n t\u00fcm dillerdeki versiyonlar\u0131na T\u00fcrkiye\u2019den eri\u015fim sa\u011flanmaya ba\u015flanmas\u0131 beklentisi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n
Ancak T\u00fcrkiye\u2019deki yasal mevzuat uyar\u0131nca yerel mahkeme taraf\u0131ndan AYM\u2019nin karar\u0131yla ilgili karar almas\u0131 gerekliydi. S\u00f6z konusu yerel mahkeme olan Ankara 1. Sulh Ceza Hakimli\u011fi ise, ise karar\u0131n\u0131 mesai bitiminden hemen \u00f6ncesinde a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/p>\n
Ankara 1. Sulh Ceza Hakimli\u011fi, www.wikipedia.org sitesine t\u00fcm\u00fcyle eri\u015fimin sa\u011flanmas\u0131na karar verdi. Bunun gere\u011fini yerine getirmesi i\u00e7in Bilgi Teknolojileri ve \u0130leti\u015fim Kurumu\u2019na (BTK) karar \u00f6rne\u011finin \u201cUlusal Yarg\u0131 A\u011f\u0131 Projesi (UYAP) \u00fczerinden derhal g\u00f6nderilmesi\u201d de kararla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Ancak karar, mesai saati bitimine dakikalar kala verildi\u011fi i\u00e7in UYAP\u2019a y\u00fcklenmesi ve BTK\u2019ya iletilmesi sarkt\u0131. BTK\u2019n\u0131n ise Wikipedia\u2019n\u0131n eri\u015fimine a\u00e7\u0131lmas\u0131 i\u00e7in talimat yaz\u0131s\u0131 haz\u0131rlamas\u0131 ve internet hizmeti sunmakta olan \u015firketlere yani Eri\u015fim Sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131 Birli\u011fi\u2019ne g\u00f6ndermesi gerekiyordu.<\/p>\n
BTK, yarg\u0131 karar\u0131 UYAP\u2019a y\u00fcklendikten sonra talimat yaz\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6nderdi ve saat 22.30 sonras\u0131nda Wikipedia, 2 y\u0131l 9 ayl\u0131k yasakl\u0131 d\u00f6neminin ard\u0131ndan T\u00fcrkiye\u2019de yeniden eri\u015filebilir oldu.<\/p>\n
Bu a\u015famada BTK\u2019n\u0131n, Wikipedia\u2019n\u0131n lehine olumlu sonu\u00e7lanan yarg\u0131 s\u00fcrecine itiraz\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fil.<\/p>\n
Prof. Dr. Akdeniz: \u201cUtan\u00e7 verici bir s\u00fcre\u00e7 ya\u015fand\u0131\u201d<\/strong><\/p>\n \u0130fade \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Derne\u011fi kurucusu ve Bilgi \u00dcniversitesi \u00f6\u011fretim \u00fcyesi Prof. Dr. Yaman Akdeniz , Wikipedia\u2019yla T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fanan eri\u015fim engellemesini \u201cBa\u015f\u0131ndan sonuna kadar utan\u00e7 verici bir s\u00fcre\u00e7\u201d olarak de\u011ferlendirdi.<\/p>\n VOA T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye son durumu yorumlayan Akdeniz, \u201cZaten asla engellenmemesi gereken bir platformdan bahsediyoruz. (2017\u2019de yasaklama karar\u0131 al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda) Ba\u015fbakanl\u0131k\u2019\u0131n talebi ile hukuki s\u00fcre\u00e7 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131ndan siyasi engelleme yap\u0131lm\u0131\u015f oldu. Bu dosya iki bu\u00e7uk sene Anayasa Mahkemesi\u2019nin \u00f6n\u00fcnde bekledi. Bu da ba\u015fka bir tart\u0131\u015fma konusu. Zira Twitter i\u00e7in10 g\u00fcn, YouTube i\u00e7in 45 g\u00fcn i\u00e7inde karar verilirken, Wikipedia i\u00e7in iki bu\u00e7uk sene s\u00fcrd\u00fc. Neden mi? \u00c7\u00fcnk\u00fc yarg\u0131m\u0131z ba\u011f\u0131ms\u0131z de\u011fil, yarg\u0131m\u0131z ba\u011f\u0131ms\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131 gibi Anayasa Mahkemesi de ba\u011f\u0131ms\u0131z de\u011fil. Dosyaya bakmaktan imtina ettiler. Peki neden \u015fimdi? \u00c7\u00fcnk\u00fc Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi (A\u0130HM) birka\u00e7 ay i\u00e7inde karar verecekti. A\u0130HM ile t\u00fcm yaz\u0131\u015fmalar tamamlanm\u0131\u015ft\u0131. Ge\u00e7en May\u0131s ay\u0131nda \u00f6ncelikli incelemeye al\u0131nd\u0131, Temmuz ay\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019den savunma istendi. E\u011fer A\u0130HM karar\u0131 bu beklenseydi, i\u00e7 hukuk yolu tamamlanmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in a\u011f\u0131r \u015fekilde ele\u015ftiri olacakt\u0131. Bana kal\u0131rsa, bunu engellemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar\u201d dedi.<\/p>\n Dolay\u0131s\u0131yla t\u0131pk\u0131 engelleme karar\u0131nda oldu\u011fu gibi \u015fimdi de siyasi \u015fekilde yasa\u011f\u0131 kald\u0131rma y\u00f6n\u00fcnde karar al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydeden Akdeniz, \u201cAnayasa Mahkemesi\u2019nin karar\u0131 s\u00fcrpriz bir karar de\u011fil, oy \u00e7oklu\u011fu da \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 de\u011fil. Demokratik toplumlarda bu t\u00fcr platformlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in beklenmemeli. E\u011fer iki bu\u00e7uk y\u0131l beklenmeyip h\u0131zla acilen a\u00e7\u0131lma karar\u0131 verilseydi, bu demokratikle\u015fme ad\u0131m\u0131 olarak nitelenebilirdi. Ama \u00e7ok gecikmi\u015f bir karar geldi. \u00dcstelik yar\u0131n \u00f6rne\u011fin Erzurum\u2019da bir mahkemeye yap\u0131lan itiraz sonras\u0131 Wikipedia\u2019n\u0131n yine kapat\u0131lmas\u0131n\u0131 engelleyecek bir hukuki iyile\u015fme de s\u00f6z konusu de\u011fil. Bu s\u00fcrecin bir kez daha ya\u015fanmayaca\u011f\u0131n\u0131n garantisi yok\u201d tepkisini de payla\u015ft\u0131.<\/p>\n Wikipedia avukat\u0131 da AYM\u2019nin iki bu\u00e7uk y\u0131l beklemesine tepkili<\/strong><\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019de Twitter\u2019\u0131n da avukatl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00fcstlenmesiyle kamuoyunda tan\u0131nan avukat G\u00f6nen\u00e7 G\u00fcrkaynak, Wikipedia\u2019n\u0131n da avukatl\u0131\u011f\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve bu nedenle bug\u00fcne de\u011fin yorum yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ancak bug\u00fcn kendisini beyanatta bulunmak zorunda hissetti\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/p>\n G\u00fcrkaynak, Twitter arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamas\u0131nda, \u201cWikipedia avukat\u0131 oldu\u011fum i\u00e7in beyan vermeme hassasiyetime mola: B\u00f6yle bir konuda Anayasa Mahkemesi’ne gitmeme de A\u0130HM’e gitmeme de gerek kalmamal\u0131yd\u0131. O g\u00fcnlere daha h\u0131zl\u0131 ula\u015facak y\u00fcr\u00fctme ve yarg\u0131 hassasiyetlerini edinmek i\u00e7in de, \u00fclkemizde daha fazla ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc laz\u0131md\u0131r. Aralar\u0131nda m\u00fcvekkili \u015firketler YouTube ve Twitter’\u0131n da oldu\u011fu farkl\u0131 dosyalarda verilen yak\u0131n tarihli Anayasa Mahkemesi kararlar\u0131na ra\u011fmen Wikipedia i\u00e7in ancak 2,5 y\u0131l sonra edinebildi\u011fimiz bu karar\u0131n tamam\u0131 kutlama vesilesi de\u011fil. Verilen kar\u015f\u0131 oy yaz\u0131s\u0131nda, hukuk bulamad\u0131m\u201d dedi.<\/p>\n AYM T\u00fcrk halk\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan hak ihlali olu\u015ftu\u011funa h\u00fckmetti<\/strong><\/p>\n Bu arada AYM\u2019nin gerek\u00e7eli karar\u0131nda ise, Wikipedia\u2019n\u0131n T\u00fcrkiye\u2019nin taleplerini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde yerine getirdi\u011fi \u201cWikipedia, subjektif bilgiler i\u00e7erebilece\u011fini, hatta sisteme veri giri\u015finin herkese a\u00e7\u0131k olmas\u0131 nedeniyle zaman zaman k\u00f6t\u00fc niyetli giri\u015fimlere de maruz kalabildi\u011fini belirtmekte; kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131, sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 bilgilerin kesin ve de\u011fi\u015fmez do\u011frular olmayabilece\u011fi konusunda a\u00e7\u0131k\u00e7a uyarmaktad\u0131r. Wikipedia, i\u00e7eri\u011findeki maddelerin ancak uzun tart\u0131\u015fmalar neticesinde ve zamanla tarafs\u0131z bir maddeye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, bu s\u00fcrecin aylar hatta bazen y\u0131llar alabildi\u011fini ifade etmektedir. Ba\u015fvuru konusu olayda da eri\u015fimin engellenmesi karar\u0131n\u0131n ard\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z, g\u00f6n\u00fcll\u00fc Wikipedia edit\u00f6rleri taraf\u0131ndan karara konu maddeler \u00fczerinde kapsaml\u0131 de\u011fi\u015fiklikler yap\u0131lm\u0131\u015f, maddeler daha tarafs\u0131z ve \u00f6zenli bir \u00fcslupla yeniden kaleme al\u0131nmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f, g\u00fcvenilirli\u011fi d\u00fc\u015f\u00fck bulunan ve do\u011frulanamayan baz\u0131 i\u00e7erikler ve bu i\u00e7eriklerin al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 kaynaklar \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu kapsamda T\u00fcrkiye’nin radikal olu\u015fumlara destek verdi\u011fine ili\u015fkin iddialar\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 da silinmi\u015ftir\u201d s\u00f6zleriyle vurguland\u0131.<\/p>\n Wikipedia\u2019ya eri\u015fim engeliyle T\u00fcrk halk\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan hak ihlali olu\u015ftu\u011funu da belirten AYM\u2019nin karar\u0131nda, \u201cWikipedia’ya eri\u015fimin T\u00fcrkiye’den engellenmi\u015f olmas\u0131 sadece i\u00e7erik sa\u011flay\u0131c\u0131 konumunda olan ba\u015fvurucunun bilgi ve fikirleri yayma hakk\u0131na m\u00fcdahale olu\u015fturmam\u0131\u015f, ayn\u0131 zamanda T\u00fcrkiye’deki kullan\u0131c\u0131lar\u0131n bilgi ve fikirlere eri\u015fme hakk\u0131n\u0131 da s\u0131n\u0131rland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. \u00dcstelik eri\u015fimin engellenmi\u015f olmas\u0131, karara konu i\u00e7eriklerin T\u00fcrkiye’deki Wikipedia kullan\u0131c\u0131lar\u0131 aras\u0131nda de\u011ferlendirmeye a\u00e7\u0131lmas\u0131na engel olmu\u015f; aktif Wikipedia edit\u00f6rlerinin an\u0131lan i\u00e7eriklere katk\u0131 sunma, bu i\u00e7eriklerde d\u00fczenleme ve de\u011fi\u015fiklik yapabilme imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 elinden alm\u0131\u015ft\u0131r\u201d denildi.<\/p>\n