T\u00fcrkiye\u2019de ve d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda bir\u00e7ok gazeteci, blog yazar\u0131 ve yazar \u00e7o\u011fu zaman meslekleri ve hatta hayatlar\u0131 pahas\u0131na iktidarlar kar\u015f\u0131s\u0131nda ger\u00e7ekleri s\u00f6yleyebilmek ya da muhalif fikirlerini dile getirebilmek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Tehdit ve g\u00f6zda\u011f\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015fan bu ki\u015filer, h\u00fck\u00fcmetlere ya da bilgi ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 elinde tutanlara kar\u015f\u0131 m\u00fccadele ediyor. Gazetecilerin ve bas\u0131n mensuplar\u0131n\u0131n herhangi bir \u015fekilde kovu\u015fturmaya u\u011frama korkusu olmadan me\u015fru mesleki faaliyetlerini yerine getirebilmesi ve ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n
Uluslararas\u0131 Af \u00d6rg\u00fct\u00fc, Mart 2013\u2019te yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 \u201cT\u00fcrkiye: \u0130fade \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn Tam Zaman\u0131\u201d adl\u0131 raporda T\u00fcrkiye\u2019de bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ciddi bir \u015fekilde k\u0131s\u0131tland\u0131\u011f\u0131n\u0131, gazetecilerin sadece mesleklerini icra ettikleri i\u00e7in belirli yasalar uyar\u0131nca kovu\u015fturmaya u\u011frad\u0131klar\u0131n\u0131 ve hatta hapis cezas\u0131 ald\u0131klar\u0131n\u0131 belirtmi\u015fti. Bu yasalar hala y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte ve gazeteciler hakk\u0131nda bu yasalar uyar\u0131nca hala davalar a\u00e7\u0131l\u0131yor.<\/p>\n
Eylemlerle ilgili ba\u011f\u0131ms\u0131z bir \u015fekilde haber yap\u0131lmas\u0131nda gazetecilerin \u00f6nemli bir rol\u00fc bulunuyor. AG\u0130T K\u0131lavuzu\u2019nda da belirtildi\u011fi gibi \u201cMedya g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri hem eylemleri d\u00fczenleyenler hem de kolluk kuvvetlerinin hesap verebilirli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir yer tutmaktad\u0131r. Bu nedenle medyan\u0131n eylemlere eri\u015fimi olmal\u0131 ve polis operasyonlar\u0131n\u0131n da bunu kolayla\u015ft\u0131rmas\u0131 gerekmektedir\u201d.1<\/p>\n
Fakat, Gezi Park\u0131 eylemleri s\u0131ras\u0131nda ve sonras\u0131nda, ana ak\u0131m medyaya y\u00f6nelik bask\u0131lar artarak devam etti. Ulusal medya kurulu\u015flar\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan bir\u00e7ok gazeteci, h\u00fck\u00fcmetin Gezi Park\u0131 eylemlerine tepkisi ile ilgili ele\u015ftirel habercilik yapmaktan ka\u00e7\u0131nmalar\u0131 i\u00e7in edit\u00f6rlerinden ve h\u00fck\u00fcmet ile ili\u015fkileri olan medya patronlar\u0131ndan bask\u0131 g\u00f6rd\u00fc. Muhalif g\u00f6r\u00fc\u015flerini dile getirmek isteyen eylemcilere ana ak\u0131m medyada yer verilmedi. Muhalif yay\u0131n kurulu\u015flar\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan gazeteciler ise, hem h\u00fck\u00fcmetin ele\u015ftirilerinin hedefi oldular, hem de alanda g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nd\u0131lar, s\u00f6zl\u00fc tacize ve fiziksel \u015fiddete u\u011frad\u0131lar.<\/p>\n
Sosyal medya \u00fczerinden payla\u015f\u0131lan bir konu\u015fma kayd\u0131na g\u00f6re, 2013 Haziran ay\u0131nda Ba\u015fbakan, HaberTurk adl\u0131 haber kanal\u0131n\u0131n Genel Yay\u0131n Y\u00f6netmeni\u2019ni arayarak bir muhalefet partisi liderinin konu\u015fmas\u0131ndan canl\u0131 yay\u0131nda verilen alt yaz\u0131lar\u0131 ekrandan kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 istedi. Bu T\u00fcrkiye\u2019deki ana-ak\u0131m medyan\u0131n h\u00fck\u00fcmete \u00e7oktan boyun e\u011fdi\u011finin bir g\u00f6stergesi say\u0131ld\u0131.<\/p>\n
\u0130nternet medyas\u0131 ve sosyal medya, ana ak\u0131m medyaya mensup gazetecilere y\u00f6nelik cezai kovu\u015fturma tehditlerinin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 ve ana ak\u0131m medyan\u0131n ciddi oto sans\u00fcr uygulamalar\u0131yla sarmaland\u0131\u011f\u0131 bir ortamda, fikirlerin ifade edilmesi ve bilgi edinilmesi i\u00e7in hayati bir \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131. Muhalif g\u00f6r\u00fc\u015flere tahamm\u00fcls\u00fczl\u00fck ve h\u00fck\u00fcmet yetkililerinin yolsuzluklar\u0131n\u0131 ispat etti\u011fi iddia edilen telefon konu\u015fmalar\u0131n\u0131n d\u00f6k\u00fcmleri i\u00e7in de Twitter \u00f6nemli bir ifade platformuna d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Fakat bu mecralar\u0131 da hedef alan uygulamalar ve s\u0131n\u0131rlamalar hayata ge\u00e7irildi.<\/p>\n
5 \u015eubat 2014\u2019te Meclis taraf\u0131ndan onaylanan \u0130nternet Yasas\u0131\u2019nda yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikler, halihaz\u0131rda uluslararas\u0131 standartlarla uyu\u015fmayan bir \u015fekilde uygulanan yasaya, internet i\u00e7eri\u011fininin engellenebilmesi i\u00e7in \u00e7ok daha fazla yetki sa\u011flad\u0131.<\/p>\n
Yetkililer \u00fclkenin internet yasas\u0131 ile ilgili de\u011fi\u015fik yapt\u0131klar\u0131nda, asl\u0131nda internetin i\u00e7eri\u011fini engelleyecek ve bask\u0131 yaratacak kontrols\u00fcz bir g\u00fcc\u00fc de serbest b\u0131rakm\u0131\u015f oldular.<\/p>\n
2013\u2019\u00fcn son haftalar\u0131nda, h\u00fck\u00fcmet ayr\u0131ca \u00fcst d\u00fczey devlet g\u00f6revlilerine y\u00f6nelik yolsuzluk iddialar\u0131n\u0131 kan\u0131tlad\u0131\u011f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclen internet i\u00e7eriklerini de engellemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
Bu tart\u0131\u015fmalardan birka\u00e7 ay sonra ana ak\u0131m medyaya ciddi bir alternatif say\u0131lan Twitter yetkililer taraf\u0131ndan eri\u015fime kapat\u0131ld\u0131 ve iki hafta kapal\u0131 kald\u0131. Anayasa Mahkemesi, yap\u0131lan bireysel ba\u015fvurular sonucu Nisan ay\u0131nda Twitter yasa\u011f\u0131n\u0131 kald\u0131rd\u0131.<\/p>\n
\u0130fade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc hakk\u0131 temel insan haklar\u0131ndan biridir ve uluslararas\u0131 s\u00f6zle\u015fmelerle koruma alt\u0131ndad\u0131r. Bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ise ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn olmazsa olmaz bir ko\u015fuludur.<\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019de bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc h\u00e2l\u00e2 ciddi bir \u015fekilde k\u0131s\u0131tlan\u0131yor. Gazeteciler bask\u0131 g\u00f6r\u00fcyor ve h\u00e2l\u00e2 sadece mesleklerini icra ettikleri i\u00e7in kovu\u015fturmaya u\u011fruyor, hapis cezas\u0131 al\u0131yor. Sosyal medya ve internet medyas\u0131 \u00fczerindeki bask\u0131 artarak devam ediyor.<\/p>\n
D\u00fcnya Bas\u0131n \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc G\u00fcn\u00fc\u2019nde Uluslararas\u0131 Af \u00d6rg\u00fct\u00fc olarak,<\/p>\n
– TCK ve TMK\u2019n\u0131n ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc hakk\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlayan maddelerinin kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 ya da uluslararas\u0131 insan haklar\u0131 standartlar\u0131yla uyumlu hale getirilmesini,<\/p>\n
– Gazetecilerin herhangi bir \u015fekilde kovu\u015fturmaya u\u011frama korkusu olmadan mesleki faaliyetlerini \u00f6zg\u00fcr ve g\u00fcvenli bir \u015fekilde yerine getirebilmelerinin g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmas\u0131n\u0131,<\/p>\n
– H\u00fck\u00fcmetin \u00f6zg\u00fcr bir bas\u0131n\u0131n ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn olmazsa olmaz ko\u015fulu oldu\u011funu kabul etmesini ve bas\u0131n \u00fczerindeki bask\u0131lar\u0131n\u0131 sona erdirmesinitalep ediyoruz.<\/p>\n
1)\u00a0108 Bkz. OSCE, Bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l Toplanma \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc \u00fczerine K\u0131lavuz, 2010, paragraf 169.<\/p>\n