Bir toplumda bireylerin \u00e7o\u011fulcu bir ortamda tercihte bulunmas\u0131, taleplerinin sayg\u0131yla kar\u015f\u0131lanmas\u0131 ve farkl\u0131 talep ve tercihler aras\u0131nda bir \u00f6ncelik veya uyumla\u015ft\u0131rma (optimizasyon) yap\u0131larak ortak bir karara var\u0131lmas\u0131 ancak vatanda\u015flar\u0131n taleplerine kar\u015f\u0131l\u0131k verme kapasitesine sahip \u015feffaf, hesap verebilir y\u00f6netimlerde olur. B\u00f6yle bir y\u00f6netim nas\u0131l m\u00fcmk\u00fcn olabilir? Bu sorunun cevab\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131 k\u00fclt\u00fcrel birikime, bir k\u0131sm\u0131 yasama, y\u00fcr\u00fctme ve yarg\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere yap\u0131sal (idari ve hukuksal) d\u00fczenlemelere ve bir k\u0131sm\u0131 da medyaya i\u015faret eder.
Medya ve demokrasinin kesi\u015fti\u011fi alanlardan biri bilgi ve enformasyona dairdir. Bilgi, enformasyon ve haberin (geni\u015f anlamda ileti\u015fimin) olmad\u0131\u011f\u0131 bir yeri ve bir organizasyonun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tahayy\u00fcl etmek neredeyse imkans\u0131zd\u0131r. Toplum hayat\u0131nda veya insan-do\u011fa ili\u015fiklerinde haber \u00e7e\u015fitlili\u011fini ve haberin i\u015flevlerini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde nas\u0131l bir de\u011ferden s\u00f6z etti\u011fimiz anla\u015f\u0131labilir. Bilgi ve haber demokrasi i\u00e7in de stratejiktir. Haklar\u0131n\u0131n neler oldu\u011funu bilmeyen bir insan o haklar\u0131n\u0131 kullanabilir mi? Ya da haklar\u0131 ihlal edildi\u011finde, onun fark\u0131na varabilir ve hakk\u0131n\u0131 arayabilir mi? \u0130\u015fte bu sorular di\u011fer kurumlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, medyan\u0131n bilgilendirme ve haber verme i\u015flevinin \u00f6nemini g\u00f6sterir.
<\/p>\n\n\n\n
![\"medya](\"https:\/\/www.independentturkish.com\/sites\/default\/files\/thumbnails\/image\/2019\/03\/19\/56011-41964376.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\nKaynak:Independent T\u00fcrk\u00e7e<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Dezenformasyon ve propaganda \u00fcreten medya, sa\u011fl\u0131kl\u0131 h\u00fccrelere sald\u0131ran kanser h\u00fccrelerine benzer. Siyaset Bilimci Prof. Dr. Emre Ba\u011fce , sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir toplumda olmas\u0131 gereken Medya-Demokrasi ili\u015fkilerini, yay\u0131n hayat\u0131na yeni ba\u015flayan independentturkish.com internet sitesine anlatt\u0131. Medya ara\u00e7t\u0131r. S\u00f6z, yaz\u0131, g\u00f6r\u00fcnt\u00fc, enformasyon veya haber \u015feklinde bir bilgi veya mesaj\u0131 bir kaynaktan di\u011fer bir kayna\u011fa veya hedefe iletir. Bilgi […]<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":1348,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jf_save_progress":"","_jf_limit_responses":"","jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[50],"tags":[49],"class_list":["post-5256","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized-tr","tag-genel"],"yoast_head":"\n
Medya demokratik toplumlarda ki\u015filer, kurumlar ve y\u00f6netim organlar\u0131 aras\u0131nda ileti\u015fim k\u00f6pr\u00fclerini kurarak taraflar\u0131n taleplerini, \u015fikayetlerini, \u00f6neri, tercih ve kararlar\u0131n\u0131 etkili \u015fekilde birbirleriyle payla\u015fmalar\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lar. Bu yolla, y\u00f6netimler demokratik esaslara g\u00f6re hukuki ve me\u015fru s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde kamuya hizmet edebilir. Medya ayr\u0131ca, se\u00e7imler dahil demokratik i\u015flem ve s\u00fcre\u00e7leri izler ve kamuyu bilgilendirir. B\u00f6ylece, \u00e7o\u011fulcu demokratik bir toplumsal yap\u0131n\u0131n kurulmas\u0131na ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesine katk\u0131 sa\u011flar. Bir toplumda vatanda\u015flar\u0131n alternatif bilgi kaynaklar\u0131na eri\u015fimi ise ancak medyada \u00e7o\u011fulculuk ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcyle m\u00fcmk\u00fcn olabilir.
Demokratik toplumlarda g\u00fc\u00e7ler ayr\u0131m\u0131, y\u00fcr\u00fctmenin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in vazge\u00e7ilmezdir, fakat bu ayr\u0131m\u0131n bir kez ger\u00e7ekle\u015fmesi, onun daima ayn\u0131 \u015fekilde s\u00fcrece\u011fi anlam\u0131na gelmez, g\u00fc\u00e7ler ayr\u0131m\u0131 zaman i\u00e7inde sapmalara u\u011frayabilir. Bu nedenle yasama, y\u00fcr\u00fctme ve yarg\u0131 aras\u0131ndaki ayr\u0131m\u0131n ve denge-denetleme ili\u015fkisinin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir olmas\u0131 i\u00e7in demokratik toplumlarda pek \u00e7ok i\u00e7 ve d\u0131\u015f mekanizma devreye sokulur. Sivil toplumun yan\u0131 s\u0131ra, medyan\u0131n g\u00f6zetleme ve denetleme rol\u00fc de bu mekanizmalar aras\u0131nda yer al\u0131r. Medya bu nedenle yasama, y\u00fcr\u00fctme ve yarg\u0131n\u0131n ard\u0131ndan onlar\u0131 kamu ad\u0131na g\u00f6zetleyen bir yap\u0131 olarak rol \u00fcstlenir; bu nedenle d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc g\u00fc\u00e7 veya kuvvet olarak nitelenir.
Medya kamusal i\u015flerin ve kamu harcamalar\u0131n\u0131n nas\u0131l yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, hukukun nas\u0131l i\u015fledi\u011fini g\u00f6zetler, toplumu kamusal i\u015fler konusunda haberdar eder. Kamu hizmetinin bir par\u00e7as\u0131 olarak kendisi y\u00f6netime dair de\u011ferlendirme veya ele\u015ftirilerde bulundu\u011fu gibi, neler olup bitti\u011fine dair toplumu haberdar eder; kamuoyunu ve toplumsal denetim ve ele\u015ftiri mekanizmalar\u0131n\u0131 harekete ge\u00e7irir. Bu bak\u0131mdan medya, bir bedenin par\u00e7alar\u0131 aras\u0131nda ileti\u015fimi sa\u011flayan veya ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemini koruyan h\u00fccreler gibi \u00e7ok hayati bir rol oynar. \u0130\u015flevlerini sa\u011fl\u0131kl\u0131 bi\u00e7imde yerine getiren bir medya y\u00f6netim s\u00fcre\u00e7lerine dair s\u00fcrekli ve do\u011fru bir bilgi ak\u0131\u015f\u0131 sa\u011flayabilir. Kaynaklar, de\u011ferler ve rollerin toplumda da\u011f\u0131t\u0131m\u0131, adalet mekanizmas\u0131n\u0131n i\u015flemesi, hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin korunmas\u0131, \u015feffafl\u0131k ve hesap verebilirlik konusunda toplumu haberdar eder, uyar\u0131r.
Y\u00f6netimlerin hukuk s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kalmas\u0131nda, i\u015flemlerinin kamu yarar\u0131, \u015feffafl\u0131k ve hesap verebilirlik ilkelerine g\u00f6re ge\u00e7ekle\u015fmesinde medyan\u0131n rol\u00fc hi\u00e7 ku\u015fkusuz hayatidir. Peki, bu roller tersine d\u00f6nerse ne olur? \u0130ktidar\u0131 g\u00f6zetlemesi, denetlemesi gereken medya iktidar taraf\u0131ndan kontrol alt\u0131na al\u0131n\u0131r ve iktidarda bulunanlar\u0131n menfaatini kollamak \u00fczere yeniden d\u00fczenlenirse ne olur? \u00d6yle bir durumda, bireylerin ve toplumun hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri iktidarlar\u0131n keyfi karar ve davran\u0131\u015flar\u0131na kar\u015f\u0131 ne \u00f6l\u00e7\u00fcde korunabilir?
Demokrasi bak\u0131m\u0131ndan i\u015flevlerinin tersine d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc bir ortamda, medya (bunu sivil toplum olarak da okuyabiliriz) demokratik bir toplumdakinin tam aksine iktidar\u0131n toplum ve bireyler \u00fczerinde hegemonya kurmas\u0131na hizmet eden bir araca d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Toplumu iktidar\u0131n keyfi karar ve uygulamalar\u0131na kar\u015f\u0131 korunaks\u0131z b\u0131rakmakla kalmay\u0131p, bilakis iktidar\u0131n keyfi karar ve uygulamalar\u0131n\u0131 me\u015frula\u015ft\u0131ran, birey ve toplumu bir anlamda keyfi y\u00f6netimler i\u00e7in kolay yem haline getiren bozuk bir i\u015flev g\u00f6r\u00fcr. \u0130ktidarla ili\u015fkileri bak\u0131m\u0131ndan medya hakikati \u00e7arp\u0131tan ideolojik bir araca d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.
<\/p>\n\n\n\n![\"medya](\"https:\/\/www.independentturkish.com\/sites\/default\/files\/thumbnails\/image\/2019\/03\/19\/56001-646931650.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n
Medyan\u0131n otoriter ve\/veya totaliter rejimler i\u00e7in \u00e7ok kullan\u0131\u015fl\u0131 bir ara\u00e7 oldu\u011fu tarihsel uygulama ve \u00f6rneklerle sabittir. Sadece 1930 ve 40\u2019l\u0131 y\u0131llara bakmak medyan\u0131n nas\u0131l bir rol oynad\u0131\u011f\u0131 ve oynayabilece\u011fi konusunda haf\u0131zalar\u0131 tazeler. O d\u00f6nemde kitleleri mobilize etmek\u00a0i\u00e7in yo\u011fun olarak propaganda amac\u0131yla kullan\u0131lan radyo, neredeyse Hitler\u2019in a\u011fz\u0131yla \u00f6zde\u015fle\u015fmi\u015ftir. So\u011fuk Sava\u015f d\u00f6neminde de televizyonla birlikte ulusal ve uluslararas\u0131 d\u00fczeylerde ideolojik kampla\u015fman\u0131n ve propagandan\u0131n kitlesel ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131 olarak kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
Otoriter y\u00f6netimlerde medya, toplumu propaganda ya\u011fmuruna tutar. B\u0131rak\u0131n bireylerin ve toplumun bilgiye eri\u015fimini ve ger\u00e7e\u011fi \u00f6\u011frenmesini, bilakis e\u011fitim ve kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131 yoluyla ger\u00e7e\u011fi y\u00f6neticilerin g\u00f6z\u00fcyle g\u00f6rmeye zorlan\u0131rlar. Medya otoriter y\u00f6netimlerde, bilgi ve enformasyondan ziyade dezenformasyon, haberden ziyade propaganda, ele\u015ftiriden ziyade itaat k\u00fclt\u00fcr\u00fc \u00fcretmek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r.
Demokratik toplumlarda, toplumu bilgilendirme ve y\u00f6netimleri g\u00f6zetleme i\u015flevi \u00fcstlenen medyan\u0131n kendisi de demokratik esaslara g\u00f6re yap\u0131land\u0131r\u0131l\u0131r. \u00d6zg\u00fcr, ba\u011f\u0131ms\u0131z ve kamu yarar\u0131n\u0131 g\u00f6zeterek hareket edebilmesi i\u00e7in bir dizi hukuki-yasal d\u00fczenleme, etik kodlar, meslek ilkeleri, sans\u00fcr ve oto-sans\u00fcre kar\u015f\u0131 oto kontrol mekanizmalar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutularak medya yap\u0131land\u0131r\u0131l\u0131r. Medyada \u00e7o\u011fulculuk, editoryal \u00f6zerklik, medya \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n haklar\u0131 gibi konular da yine bu kapsamda mu\u011flak b\u0131rak\u0131lmaz.
Bir toplumda medyan\u0131n rol\u00fcne veya \u00fcstlendi\u011fi i\u015flevlere bakarak o toplumun demokratik bir toplum mu, otoriter bir toplum mu oldu\u011funa kolayl\u0131kla karar verilebilir. Demokratik kurum ve uygulamalar\u0131n yerle\u015fti\u011fi bir toplumda, medya da demokratik esaslara g\u00f6re i\u015fler ve \u00fcstlendi\u011fi rolleri yerine getirir. Toplumu do\u011fru bilgilendirmek \u00fczere \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, ba\u015fta iktidar olmak \u00fczere kamusal alandaki akt\u00f6rlerin davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131, karar ve uygulamalar\u0131n\u0131 g\u00f6zetler, demokratik bir kamuoyunun in\u015fas\u0131na katk\u0131 sa\u011flar. Keyfi veya otoriter y\u00f6netimlerde ise medyan\u0131n i\u015flevleri tersine d\u00f6ner. Otoriter, keyfi y\u00f6netimlerde medya iktidar\u0131n toplum \u00fczerinde hegemonya kurmas\u0131na hizmet eden ideolojik bir ayg\u0131ta d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Dezenformasyon ve propaganda \u00fcreten medya, \u00fcstlendi\u011fi bozuk rollerle v\u00fccudun ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemini \u00e7\u00f6kerten ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 h\u00fccrelere sald\u0131ran kanser h\u00fccrelerine benzer.
Sonu\u00e7 olarak, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131nda demokrasi ve medyan\u0131n kaderi birdir. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 i\u015fleyen bir demokraside medya da sa\u011fl\u0131kl\u0131d\u0131r; medya sa\u011fl\u0131kl\u0131 i\u015fliyorsa, demokrasi de sa\u011fl\u0131kl\u0131 i\u015fler. Ayn\u0131 \u015fekilde, demokrasi zay\u0131fsa, medya da zay\u0131ft\u0131r; medya sorun ya\u015f\u0131yorsa, demokrasi de sorun ya\u015f\u0131yordur. Haliyle medya ve demokrasi konusunda \u00fcretilebilecek \u00e7\u00f6z\u00fcmler bizzat sorunlar\u0131n i\u00e7inde bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n