Bedava sirkenin baldan tatl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fi ile art\u0131k y\u00fczle\u015fme zaman\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc bala ihtiyac\u0131m\u0131z varken, bedava diye sirke al\u0131rsak sadece kendimizi kand\u0131r\u0131r\u0131z. Bedava olan haberse, onlar bizi kand\u0131rm\u0131\u015f olur. <\/p>\n\n\n\n
Ge\u00e7en haftaki yaz\u0131da \u2018hakikat sonras\u0131\u2019 kavram\u0131n\u0131 ele alm\u0131\u015f ve yalan haberle m\u00fccadelenin y\u00f6ntemleri \u00fczerinde durmu\u015ftuk. Bu y\u00f6ntemlerden en \u00f6nemlisi, hakikati de do\u011fru \u00fcslupla, yalan haber kadar s\u0131k tekrarlamak ve muhatab\u0131na ula\u015ft\u0131rmakt\u0131. Bunun i\u00e7in de sadece ama sadece okuruna kar\u015f\u0131 sorumluluk duyacak mali yap\u0131s\u0131 olan g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ba\u011f\u0131ms\u0131z medyaya ihtiya\u00e7 var. \u0130nternetin ilk \u00e7eyrek y\u00fczy\u0131l\u0131nda kap\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131z, \u201caa ne g\u00fczel ya, haberler ekrandan bedava ak\u0131yor\u201d duygusundan h\u0131zla kurtulmam\u0131z gerekiyor. Neden mi? Bu haftaki K\u00f6\u015fe Vuru\u015fu\u2019nun sorusu bu olsun.
<\/p>\n\n\n\n
\u201cE\u011fer bir \u00fcr\u00fcn\u00fc veya hizmeti bedava al\u0131yorsan \u00fcr\u00fcn sensin\u201d \u00f6nermesini b\u00fcy\u00fck ihtimalle duymu\u015fsunuzdur. \u00d6zellikle, hepimizin ald\u0131\u011f\u0131 \u00fccretsiz sosyal medya hizmetlerini iyi tan\u0131ml\u0131yor. Bunu habere uyarlad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u201ce\u011fer bir haberi bedava okuyorsan haber sensin\u201d gibi d\u00fcmd\u00fcz ba\u015fka bir \u00f6nermeye ula\u015f\u0131r\u0131z ki o da hepten yanl\u0131\u015f de\u011fil. \u00c7\u00fcnk\u00fc orada art\u0131k haber, \u201cbizim manip\u00fcle edilme bi\u00e7imimiz, derecemiz ve birilerinin insaf\u0131na kalmam\u0131z\u201d oluyor. Yani bir haberi bedava okudu\u011fumuzda kabaca d\u00f6rt ihtimal var:<\/p>\n\n\n\n
1-<\/strong>Medya grubu bir sermaye grubuna ba\u011fl\u0131d\u0131r ve haberin kaderi, o sermaye grubunun \u00e7\u0131karlar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin; ayn\u0131 sermaye grubunun bir maden \u015firketi varsa ve orada bir kaza olursa, haliyle o kazay\u0131 objektif olarak ele almayacaklar\u0131ndan emin olabiliriz. Ayr\u0131ca her sermaye grubu, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in iktidarla aras\u0131n\u0131 iyi tutmak zorunda. Bu da gazetecili\u011fin s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 belirler.<\/p>\n\n\n\n 2-<\/strong>Medya grubu iktidar taraf\u0131ndan do\u011frudan ya da dolayl\u0131 olarak desteklenmektedir. Bu ihtimalde do\u011fal olarak, haber diye bize aktar\u0131lanlar iktidar taraf\u0131ndan \u00fcretilen manip\u00fclasyonlardan ba\u015fka bir \u015fey olmaz. Yani medya demokrasideki d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc g\u00fc\u00e7 olma ve denetleme g\u00f6revini \u00fcstlenemez.<\/p>\n\n\n\n 3-<\/strong>Medya grubu, bir muhalefet partisi ya da olu\u015fumu taraf\u0131ndan desteklenmektedir. Bu ihtimal ilk anda kula\u011fa ho\u015f gelebilir ama bu da kendi i\u00e7inde riskler bar\u0131nd\u0131r\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc muhalefet olma ve yapma pozisyonu, iktidar kadar olmasa da her zaman objektif bak\u0131\u015fla \u00f6rt\u00fc\u015fmez. Oysa gazetecili\u011fin ilk \u015fart\u0131 budur. En nihayetinde muhalefet de \u00e7o\u011fu kez bir g\u00fcn iktidar olmak i\u00e7in yap\u0131l\u0131r. Peki muhalefet, iktidar oldu\u011funda destekledi\u011fi medyan\u0131n pozisyonu ne olur?<\/p>\n\n\n\n 4-<\/strong>Gazeteyi maddi olarak al\u0131nan reklamlar ve tiraj geliri d\u00f6nd\u00fcr\u00fcr, gazeteciler de kendi i\u015flerine bakar. Maalesef bu model de \u00e7\u00f6kt\u00fc. Haber televizyonculu\u011funda zaten y\u00fcksek maliyetler nedeniyle ihtimal bile de\u011fildi. Dijital medyayla birlikte d\u00fc\u015fen maliyetler bir umut olmu\u015ftu ama o umut da t\u00fckendi. \u015e\u00fckr\u00fc Oktay K\u0131l\u0131\u00e7\u2019\u0131n, Teyit Org\u2019da yay\u0131mlanan \u201cGelece\u011fin medyas\u0131nda gelir modelleri: Yakla\u015f\u0131m Problemi\u2019 ba\u015fl\u0131kl\u0131 makalesinde detay\u0131yla de\u011findi\u011fi \u00fczere, dijital medyada reklam art\u0131k bir ihtimal bile de\u011fil. \u00c7\u00fcnk\u00fc haber i\u00e7eri\u011fini yaymak i\u00e7in Facebook, Google gibi platformlara muhta\u00e7 hale gelindi ve neredeyse t\u00fcm reklam pastas\u0131n\u0131 onlar payla\u015ft\u0131. Gazetecili\u011fin k\u00fcresel krizi de burada ba\u015flad\u0131. Bu platformlara ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 azaltan ara modeller d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeye ba\u015flad\u0131. \u015eu anda en umut verici modeller, Guardian ve New York Times\u2019\u0131n ba\u011f\u0131\u015f veya abonelikle okur destekli modelleri.<\/p>\n\n\n\n \u00d6zetle; e\u011fer ba\u011f\u0131ms\u0131z, objektif ve tarafs\u0131z habercilik beklentisindeysek kendi maddi olanaklar\u0131m\u0131z \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde desteklemekten ba\u015fka \u00e7aremiz yok. \u015eimdi baz\u0131lar\u0131m\u0131z diyecek ki, BirG\u00fcn\u2019\u00fc internetten bedava okuyorum o nas\u0131l oluyor? O, BirG\u00fcn\u2019e abone olanlar ve bayiden alanlar sayesinde oluyor. Bir de \u00f6zveriyle \u00e7al\u0131\u015fanlar ve \u00e7o\u011funlukla telif bile almadan yazanlar. Yani birileri bedava okuyorsa, bu ba\u015fka birileri sayesinde. Ancak en az yalanlar\u0131 yayanlar kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir ba\u011f\u0131ms\u0131z medya i\u00e7in fazlas\u0131na ihtiya\u00e7 var.<\/p>\n\n\n\n Ba\u011f\u0131ms\u0131z medyaya d\u00fc\u015fen, bu konuda yarat\u0131c\u0131 modeller olu\u015fturmak ve buna uygun gazetecilik yapmak. \u00d6yle bir yap\u0131 ki, okurlar gazetelerin y\u00f6netim kurulunda temsil edilecek ve hesap sorabilir hale gelecek. Gazeteci de sadece okura kar\u015f\u0131 sorumlu oldu\u011funu bilecek. Ancak o zaman; etkili, ba\u011f\u0131ms\u0131z bir gazetecilikten s\u00f6z edebilece\u011fiz. <\/p>\n\n\n\n Kaynak:Birg\u00fcn<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Bedava sirkenin baldan tatl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fi ile art\u0131k y\u00fczle\u015fme zaman\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc bala ihtiyac\u0131m\u0131z varken, bedava diye sirke al\u0131rsak sadece kendimizi kand\u0131r\u0131r\u0131z. Bedava olan haberse, onlar bizi kand\u0131rm\u0131\u015f olur. Ge\u00e7en haftaki yaz\u0131da \u2018hakikat sonras\u0131\u2019 kavram\u0131n\u0131 ele alm\u0131\u015f ve yalan haberle m\u00fccadelenin y\u00f6ntemleri \u00fczerinde durmu\u015ftuk. Bu y\u00f6ntemlerden en \u00f6nemlisi, hakikati de do\u011fru \u00fcslupla, yalan haber kadar s\u0131k […]<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":4602,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jf_save_progress":"","_jf_limit_responses":"","jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[50],"tags":[],"class_list":["post-4644","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized-tr"],"yoast_head":"\n