{"id":27439,"date":"2022-09-27T11:37:26","date_gmt":"2022-09-27T09:37:26","guid":{"rendered":"https:\/\/ijaev.org\/?p=27439"},"modified":"2022-09-27T11:37:31","modified_gmt":"2022-09-27T09:37:31","slug":"dorduncu-kuvvetin-ozgurlugu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/internationaljournalists.org\/tr\/dorduncu-kuvvetin-ozgurlugu\/","title":{"rendered":"D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc kuvvetin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc"},"content":{"rendered":"\n

Medya \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc demokratik devletin can damar\u0131d\u0131r. Medya \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc olmazsa, bas\u0131n\u0131n iktidar\u0131 y\u00f6netenlere hesap sorma yetkisi elinden al\u0131nm\u0131\u015f olur. Gazetecilik bayra\u011f\u0131n\u0131 gelece\u011fe ta\u015f\u0131yacak nesillere bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, medya \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, birlik ve dernekle\u015fme sorumlulu\u011funu da beraberinde getiriyor.<\/p>\n\n\n\n

D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Kuvvet olan medyan\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc anayasal demokrasilerde \u00e7ok \u00f6nemli bir yer tutmaktad\u0131r. Yurtta\u015fl\u0131\u011fa \u00f6ncelik veren d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc kuvvet bu alanda \u00e7ok kritik bir rol oynar ve bulundu\u011fu konum itibariyle anayasadaki yeri de \u00e7ok \u00f6nemlidir. Medya, y\u0131llar boyunca d\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki \u00e7o\u011fu toplumda kilit ve lider roller oynayan en \u00f6nemli temellerinden biri olmu\u015f, koku\u015fmu\u015flu\u011fu ve yozla\u015fmay\u0131 ortaya \u00e7\u0131karmaktan, demokrasileri g\u00fc\u00e7lendirmeye kadar de\u011fi\u015fen bir dizi rol oynam\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcney Afrika medyas\u0131 da bu konuda asla istisna tutulamaz.<\/p>\n\n\n\n

Uzun y\u0131llar boyunca yerel medya t\u00fcm zorluklarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131. Ancak apartheid yani \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k dahi bu zorluklar\u0131n a\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 engellemedi. Medya, demokrasinin uyan\u0131\u015f\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in ele\u015ftirel bir ses olunmas\u0131 konusunda da kesinlikle \u00f6nc\u00fc bir rol oynad\u0131. G\u00fcney Afrika\u2019n\u0131n anayasal bir demokrasi haline gelmesinin \u00fczerinden yirmi sekiz y\u0131l ge\u00e7ti. Medya bu s\u00fcre zarf\u0131nda bir\u00e7ok alanda b\u00fcy\u00fck roller oynad\u0131. H\u00fck\u00fcmetin sorumluluklar\u0131na, \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn hesap verebilmesine, zorla susturulanlar\u0131n yeniden d\u00fc\u015f\u00fcnc\u00fclerini dile getirebilmesine ve ekonomik durumu iyi olmas\u0131na ra\u011fmen, durumu k\u00f6t\u00fc olanlar s\u00f6z konusu oldu\u011funda medya hep etkin \u015fekilde hareket etti.<\/p>\n\n\n\n

Ge\u00e7ti\u011fimiz haftalarda yay\u0131nlanan D\u00fcnya Bankas\u0131 raporuna g\u00f6re, G\u00fcney Afrika k\u00fcresel olarak e\u015fitsizli\u011fin en fazla oldu\u011fu toplum olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. H\u00fck\u00fcmetin, \u00f6zel te\u015febb\u00fcslerin ve zengin s\u0131n\u0131f\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde fark\u0131nda oldu\u011fu ancak dile getirmedi\u011fi bu ger\u00e7ekleri yerel medya g\u00fcndeme getiriyor.<\/p>\n\n\n\n

G\u00fcney Afrika Ulusal Edit\u00f6rler Forumu (SANEF), 1996 y\u0131l\u0131nda iki \u00f6rg\u00fct\u00fcn birle\u015fmesi ile \u00fclkenin demokratik y\u00f6netiminde kritik bir rol oynayacak t\u00fczel bir medya olu\u015fturmak i\u00e7in kuruldu. T\u00fcm zorluklara ve bask\u0131lara ra\u011fmen SANEF, gazetecilerin taciz edilmesinden, medya kurulu\u015flar\u0131n\u0131n ihtiyac\u0131 olan mali kayna\u011f\u0131n bulunmas\u0131na kadar bir\u00e7ok rol \u00fcstlendi. Bu durum medyan\u0131n baz\u0131 akt\u00f6rlerinden destek g\u00f6rmedi, daha da endi\u015fe vericisi, \u00e7o\u011fu kurum i\u00e7in m\u00fccadele eden bir \u00f6rg\u00fct haline geldi\u011finden SANEF\u2019in kapat\u0131lmas\u0131n\u0131 isteyenler taraf\u0131ndan hedef tahtas\u0131 haline getirildi.<\/p>\n\n\n\n

G\u00fcney Afrika Anayasas\u0131, Haklar Bildirgesi\u2019ndeki ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00f6zenle korur. Bu bildirge, anayasay\u0131 istismar etmek isteyenler ve yeri geldi\u011finde medya \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6z ard\u0131 edenler taraf\u0131ndan s\u0131kl\u0131kla \u00e7i\u011fnenmesine ra\u011fmen kilit \u00f6neme sahiptir. Anayasa\u2019daki bu g\u00fcvence, SANEF ba\u015fta olmak \u00fczere b\u00f6yle bir hakk\u0131n korunmamas\u0131 durumunda ortaya \u00e7\u0131kabilecek tehlikelerin fark\u0131nda olan di\u011fer \u00f6nemli kurulu\u015flar taraf\u0131ndan da g\u00f6zetilmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Elbette medya \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn baltaland\u0131\u011f\u0131 durumlar da ya\u015fand\u0131. Medyan\u0131n g\u00f6revini yapmas\u0131n\u0131 istemeyenler taraf\u0131ndan gazetecilerin d\u00fc\u015fman olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00f6rnekler oldu. Bu d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 ortaya atanlar ve bu k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc yapanlar ile bunu ortaya \u00e7\u0131karacak herhangi bir \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn olamayaca\u011f\u0131ndan kesin emin olanlar da ayn\u0131 kitledir. G\u00fcney Afrika medyas\u0131n\u0131n sa\u011flam ve her zaman haberleri adil bir \u015fekilde ele almaya istekli oldu\u011fu bilindi\u011fi i\u00e7in durum asla bu gruplar\u0131n istedi\u011fi \u015fekilde olmayacakt\u0131r. G\u00fcney Afrika medyas\u0131 y\u0131llarca kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131 soru\u015fturmalardan gayet iyi bir \u015fekilde s\u0131yr\u0131lm\u0131\u015f ve bu alanda kazand\u0131\u011f\u0131 \u00f6d\u00fcller ise herkesin g\u00f6rebilmesi i\u00e7in sergilenmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Yak\u0131n zamanda piyasaya s\u00fcr\u00fclen Edelman G\u00fcven Barometresi, g\u00fcven eksikli\u011fi s\u00f6z konusu oldu\u011funda medyay\u0131 ikinci s\u0131raya koyuyor. Medyan\u0131n ikinci s\u0131rada oldu\u011fu bu barometrede politikac\u0131lar ilk s\u0131rada yer al\u0131yor. G\u00fcven eksikli\u011finden do\u011fan ili\u015fkinin ortaya koydu\u011fu bu endi\u015fe verici durum, son y\u0131llarda medyaya duyulan g\u00fcven eksikli\u011finin sebepleri aras\u0131nda etik d\u0131\u015f\u0131 gazetecili\u011fin nas\u0131l \u00f6n plana \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 ile ilgilidir. <\/p>\n\n\n\n

Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 g\u00fcven ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131nda, medya t\u00fczel ki\u015fili\u011fi ile ili\u015fki kurmaya istekli g\u00f6r\u00fcnen tek bir ki\u015fi bulmak zor olur. G\u00fcven Barometresi rakamlar\u0131n\u0131n ifade etti\u011fi ger\u00e7ekler endi\u015fe vericidir: \u201cGenel haber ve bilgi kayna\u011f\u0131 olarak ba\u015fl\u0131ca hi\u00e7bir bilgi kayna\u011f\u0131na g\u00fcvenilmiyor. Arama motorlar\u0131na g\u00fcven %59, geleneksel medyaya %57, ki\u015fisel medyaya %43 ve sosyal medya sadece %37.\u201d<\/p>\n\n\n\n

\u015eu anda SANEF\u2019in \u00fcye edit\u00f6rlerimizle birlikte \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131, \u2018G\u00fcney Afrika medyas\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu g\u00fcven sorunlar\u0131\u2019 konulu bir \u00e7al\u0131\u015fma var. Siyasi gruplar\u0131n par\u00e7as\u0131 olmayan ve sat\u0131n al\u0131nm\u0131\u015f gazetecilerin masa ba\u015f\u0131 haberlerini kabul etmeyen etik gazetecilerle dolu haber merkezlerine s hip olabilmek i\u00e7in \u00e7aba sarf ediyoruz. SANEF, emekli h\u00e2kim Kathleen Satchwell, Nikiwe Bikitsha ve Rich Mkhondo taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan \u2018Medya Eti\u011fi ve G\u00fcvenilirli\u011fi Sorgulamalar\u0131\u2019 ba\u011f\u0131ms\u0131z raporundaki \u00f6nerileri \u00fczerine bir \u2018Medya Etik Barometresi\u2019 haz\u0131rlamak i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Kurulun a\u011fustos ay\u0131nda haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 rapordaki tavsiyeler \u00fczerine SANEF, gazetecili\u011fin nas\u0131l s\u00fcrd\u00fcr\u00fclece\u011fi ve halktan ana ak\u0131ma kadar, medya varl\u0131klar\u0131n\u0131n finansal olarak istikrarl\u0131 ad\u0131mlar\u0131n sa\u011flanaca\u011f\u0131 modellerin nas\u0131l bulunaca\u011f\u0131na dair devam eden bir tart\u0131\u015fman\u0131n da aralar\u0131nda oldu\u011fu \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n

Medya \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc demokratik devletin can damar\u0131d\u0131r. Medya \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc olmazsa, bas\u0131n\u0131n iktidar\u0131 y\u00f6netenlere hesap sorma yetkisi elinden al\u0131nm\u0131\u015f olur. Gazetecilik bayra\u011f\u0131n\u0131 gelece\u011fe ta\u015f\u0131yacak nesillere bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, medya \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, birlik ve dernekle\u015fme sorumlulu\u011funu da beraberinde getiriyor. Bu neslin yapt\u0131klar\u0131na gelecek nesillerin bakmamas\u0131 gerekiyor, bakt\u0131klar\u0131nda gazetecilik haklar\u0131n\u0131 gerekti\u011fi gibi koruyamamaktan, gazetecileri taciz etmeye, hapse atmaya ve \u00f6ld\u00fcrmeye kadar uzanan k\u00f6t\u00fc h\u00fck\u00fcmetlere kar\u015f\u0131 birlik olunamamas\u0131ndan dolay\u0131 hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011frayacaklar.<\/p>\n\n\n\n

Bizim g\u00f6revimiz, kamuoyunun \u00f6nemli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc konular\u0131 ele almakt\u0131r, dolay\u0131s\u0131yla halk\u0131n g\u00fcvenini yeniden kazanmam\u0131z, etik davranmam\u0131z gereken bir meslektir ve biz D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Kuvvet\u2019in herhangi bir korku ya da iltimas olmadan i\u015fini yapabilmesine izin verebilecek g\u00fcvenli alanlar\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 i\u00e7in \u00e7a\u011fr\u0131da bulunmaya devam edece\u011fiz.<\/p>\n\n\n\n